Een aanrijding met een voetganger is voor iedereen die erbij betrokken is een schok. Uw eerste zorg is terecht of diegene ongedeerd is. Zodra dat is opgevangen, komen de praktische vragen: wie is hiervoor aansprakelijk, wat gebeurt er met de schade aan uw eigen auto en raakt u uw schadevrije jaren kwijt? De wet regelt aanrijdingen met voetgangers anders dan een botsing tussen twee auto's, en dat verrast automobilisten vaak. We leggen hieronder rustig uit hoe dat zit, ook voor de schade aan úw auto.
Wat zegt artikel 185 van de Wegenverkeerswet?
Bij een aanrijding tussen een auto en een voetganger geldt niet de gewone schuldvraag, maar artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994. Dit artikel legt een vorm van risicoaansprakelijkheid bij de bestuurder van het motorvoertuig: u bent in beginsel aansprakelijk voor de schade van de voetganger, ook als u zelf geen enkele verkeersfout maakte. De gedachte erachter is dat een auto een gevaarlijk, zwaar voertuig is en een voetganger een kwetsbare, ongemotoriseerde verkeersdeelnemer.
Alleen bij overmacht ontsnapt u aan deze aansprakelijkheid. Overmacht wordt niet snel aangenomen: u moet aantonen dat u zelf geen enkel verwijt treft én dat de fout van de voetganger zo onwaarschijnlijk was dat u er redelijkerwijs geen rekening mee hoefde te houden. De Hoge Raad heeft deze lat in het bekende ABP/Winterthur-arrest (22 mei 1992) hoog gelegd, en rechters houden dat sindsdien aan. Zelfs hard remmen en niets meer kunnen doen, is meestal niet genoeg om overmacht aan te tonen: de wet gaat ervan uit dat u als bestuurder rekening houdt met onvoorzichtig gedrag van voetgangers.
Ook als de voetganger zelf een fout maakte: de 50%-regel
Stel dat de voetganger onoplettend overstak, niet op de uitkijk keek of plotseling de rijbaan op liep. Dat betekent niet automatisch dat u vrijuit gaat. Zelfs wanneer de voetganger mede schuldig is aan de aanrijding, heeft die op grond van artikel 6:101 van het Burgerlijk Wetboek recht op minimaal 50% vergoeding van de schade, de zogeheten billijkheidscorrectie. Een rechter kan dit percentage, afhankelijk van de omstandigheden en de ernst van het letsel, zelfs verhogen tot 100%. Pas bij geslaagd beroep op overmacht vervalt deze aansprakelijkheid volledig.
Een aangereden kind: de regels zijn nog strenger
Is de aangereden voetganger jonger dan 14 jaar, dan gelden nog strengere regels. Kinderen onder de 14 worden gezien als extra kwetsbaar omdat hun gedrag in het verkeer impulsief en onvoorspelbaar kan zijn. Als bestuurder bent u dan vrijwel altijd voor 100% aansprakelijk, ook als het kind zelf de weg op rende zonder te kijken. Alleen opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid van het kind zelf vormt hierop een uitzondering, en dat komt in de praktijk zelden voor.
Op het zebrapad, ernaast of tussen geparkeerde auto's vandaan: maakt de plek verschil?
De plek van de aanrijding verandert niets aan artikel 185 zelf, maar wel aan de kans dat een beroep op overmacht of de billijkheidscorrectie slaagt, en aan een aparte voorrangsregel die specifiek voor voetgangers geldt.
Op een met zebramarkering aangeduide oversteekplaats moet u als bestuurder voetgangers die oversteken of daar duidelijk op aanstalten zijn, laten voorgaan. Dit staat los van artikel 185 en volgt uit artikel 49 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV). Een aanrijding op of vlak voor een zebrapad is voor u als bestuurder dus dubbel ongunstig: u had al voorrang moeten verlenen, en de aansprakelijkheid voor de schade van de voetganger loopt via artikel 185.
Steekt iemand over buiten het zebrapad, dan heeft dat voor de vergoeding aan de voetganger weinig effect (de risicoaansprakelijkheid van artikel 185 blijft gelden), maar het kan wel meewegen bij de vraag of u een geslaagd beroep op overmacht heeft. Hetzelfde geldt voor een voetganger, vaak een kind, die plotseling tussen geparkeerde auto's vandaan de weg op stapt: dat maakt het voor u als bestuurder feitelijk lastiger om op tijd te reageren, maar de wet verwacht juist daarom dat u in woonstraten en bij scholen rekening houdt met precies dit soort onverwachte bewegingen.
Telt een parkeerterrein of parkeergarage ook als 'de weg'?
Artikel 185 geldt op elke "voor het openbaar verkeer openstaande weg". Een parkeerplaats bij een supermarkt of een parkeergarage met een slagboom waar iedereen tegen betaling in kan, valt daar doorgaans ook onder: het is voor iedereen toegankelijk, ook al moet u er een kaartje voor trekken. Een privéterrein dat met hekken en duidelijke bordjes "verboden toegang" of "eigen terrein" is afgesloten, telt in de regel niet mee als weg in de zin van de Wegenverkeerswet. Of dat in uw specifieke situatie zo is, hangt af van de feitelijke omstandigheden op het moment van de aanrijding. Twijfelt u, bijvoorbeeld na een aanrijding in een parkeergarage, bespreek dit dan met uw verzekeraar of een expert.
Wat gebeurt er met de schade aan uw eigen auto?
Artikel 185 regelt de schade van de voetganger. Dat is altijd gedekt via uw verplichte WA-verzekering. De schade aan uw eígen auto is een ander verhaal: die is alleen gedekt als u een WA-verzekering met beperkt casco of een allriskverzekering (volledig casco) heeft. Heeft u alleen een kale WA-verzekering, dan betaalt u het herstel van uw eigen bumper, motorkap of koplamp zelf. Lees WA, WA+ en allrisk: wat dekt uw verzekering precies? voor de volledige uitleg van de dekkingsverschillen.
De schade die bij dit type aanrijding ontstaat, zit vaak in de voorkant van de auto: de bumper is deels ontworpen om een botsing met een voetganger op te vangen, dus daar zit doorgaans de eerste schade, gevolgd door de motorkap en soms de koplampen. Bij een aanrijding op hogere snelheid kan ook de voorruit beschadigd raken door een secundaire botsing. Onze schade-experts beoordelen bij binnenkomst precies wat er onder de lak, in het plaatwerk en aan de sensoren achter de bumper is gebeurd, want moderne bumpers verbergen vaak parkeersensoren of camera's die na een klap opnieuw uitgelijnd of gekalibreerd moeten worden.
En uw schadevrije jaren of no-claim?
Veel automobilisten denken dat een aanrijding met een voetganger automatisch hun schadevrije jaren kost, omdat ze volgens artikel 185 aansprakelijk zijn. Dat klopt niet zonder meer. Verzekeraars kijken voor uw no-claim of schadevrije jaren naar de daadwerkelijke schuldvraag, niet naar de risicoaansprakelijkheid die de wet u oplegt richting de voetganger. Kunt u aantonen dat u zelf geen rijfout maakte, dan hoeft dit bij veel verzekeraars niet ten koste te gaan van uw schadevrije jaren. Is er wel sprake van eigen schuld, dan telt de aanrijding wel mee als schadeclaim. Omdat dit per verzekeraar en per polis kan verschillen, en het per definitie een grijs gebied is bij risicoaansprakelijkheid, is het verstandig dit expliciet na te vragen bij uw eigen verzekeraar voordat u de schade meldt. Meer over hoe dit precies werkt leest u in Schadevrije jaren na een schadeclaim.
Wat moet u direct doen na de aanrijding?
- Blijf staan en controleer eerst of de voetganger letsel heeft. Bel bij twijfel of zichtbaar letsel altijd 112.
- Bel bij een aanrijding met een persoon sowieso de politie, ook als het letsel op het eerste gezicht meevalt. Zij maken een proces-verbaal dat later belangrijk kan zijn voor de aansprakelijkheid.
- Wissel gegevens uit en vul samen, voor zover mogelijk, een Europees schadeformulier in. Bekijk Het Europese schadeformulier invullen voor de aandachtspunten.
- Heeft u een dashcam? Bewaar de beelden meteen. Ze kunnen doorslaggevend zijn bij de vraag of u een beroep op overmacht of de billijkheidscorrectie kunt onderbouwen. Zie Dashcambewijs bij een aanrijding.
- Rijd niet zomaar door, ook al lijkt de schade aan uw auto beperkt. Raadpleeg Mag ik rijden met schade aan mijn auto? als u twijfelt of uw auto nog veilig de weg op mag.
Veelgestelde vragen
Wie is aansprakelijk bij een aanrijding met een voetganger?
In beginsel de bestuurder van de auto, op grond van artikel 185 van de Wegenverkeerswet. Dit geldt ongeacht wie feitelijk de verkeersfout maakte, tenzij u met succes een beroep op overmacht kunt doen.
Ben ik ook aansprakelijk als de voetganger buiten het zebrapad overstak?
Voor de vergoeding aan de voetganger meestal wel, al dan niet met een correctie via de billijkheidscorrectie als de voetganger mede schuldig was. De plek van oversteken kan wel meewegen bij een beroep op overmacht, maar die lat ligt hoog.
Wat als de aangereden voetganger een kind onder de 14 is?
Dan bent u vrijwel altijd voor 100% aansprakelijk, ook als het kind onverwacht de weg op liep. Alleen opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid van het kind zelf is hierop een uitzondering.
Dekt mijn verzekering ook de schade aan mijn eigen auto?
Alleen als u een WA-verzekering met beperkt casco of een allriskverzekering heeft. Een kale WA-verzekering dekt uitsluitend de schade van de voetganger, niet uw eigen bumper of motorkap.
Kost een aanrijding met een voetganger mij mijn schadevrije jaren?
Niet automatisch. Veel verzekeraars kijken naar de werkelijke schuldvraag, niet naar de risicoaansprakelijkheid uit artikel 185. Vraag dit na bij uw eigen verzekeraar voordat u de schade meldt.
Telt een aanrijding op een parkeerterrein ook onder artikel 185?
Meestal wel, als het terrein voor iedereen toegankelijk is, ook tegen betaling of achter een slagboom. Een afgesloten privéterrein met duidelijke bordjes valt daar doorgaans buiten.
Moet ik altijd de politie bellen na zo'n aanrijding?
Ja, dat is verstandig bij elke aanrijding waarbij een persoon betrokken is, ook zonder zichtbaar letsel. Het proces-verbaal kan later belangrijk zijn voor de aansprakelijkheid.
Kort samengevat
Bij een aanrijding met een voetganger bepaalt artikel 185 van de Wegenverkeerswet dat u als bestuurder meestal aansprakelijk bent voor de schade van de voetganger, ook zonder eigen schuld. Voor uw eigen auto geldt die risicoaansprakelijkheid niet: die schade is alleen gedekt met een beperkt-cascodekking of allriskverzekering, en of het uw schadevrije jaren kost, hangt af van de werkelijke schuldvraag. Zit u na zo'n aanrijding met schade aan de voorkant van uw auto, bumper, motorkap of een ontregelde sensor achter de bumper, kom dan langs bij onze werkplaats in Maastricht. We nemen de schade rustig met u door en maken een vrijblijvende offerte, zodat u weet waar u aan toe bent. Bekijk ook onze diensten of neem direct contact met ons op.
