Een kleurverschil in autolak controleert u betrouwbaar door te kijken bij diffuus daglicht, vanuit meerdere hoeken en afstanden, en op een schone, glanzende laklaag. Omdat autolak metamerie kan vertonen en onder verschillende lichtbronnen anders oogt, test u de lak in zonlicht, schaduw en werkplaatslicht. Blijft het verschil overal zichtbaar, dan vraagt dat om professioneel schadeherstel.
Waarom autolak er anders uitziet onder zon, schaduw en werkplaatslicht
Autolak reflecteert licht in meerdere lagen, zodat dezelfde kleur er anders uitziet naarmate de lichtbron, de intensiteit en de invalshoek veranderen. Een afwijking die u alleen onder bepaald licht ziet, is dus een normaal gedrag van lak en nog geen bewijs van een verkeerde kleur.
Een lakopbouw bestaat uit meerdere lagen: primer, basislaag en blanke lak. Licht dringt de blanke lak binnen, weerkaatst op de pigmenten en metaaldeeltjes in de basislaag en gaat weer naar buiten. Elke laag verandert iets aan het spectrum dat uw oog bereikt.
Zonlicht bevat het volledige kleurenspectrum en is sterk gericht. Schaduw geeft koeler, blauwer licht. TL-buizen en led-lampen in een werkplaats hebben elk een eigen lichtsamenstelling, en veel werkplaatsverlichting mist delen van het spectrum. Dezelfde motorkap oogt onder die drie bronnen daardoor warmer, koeler of vlakker.
Wat is metamerie?
Metamerie is het verschijnsel dat twee lakken onder één lichtbron gelijk ogen, maar onder een andere lichtbron duidelijk van kleur verschillen. Het is de belangrijkste reden dat een gespoten deel in de werkplaats perfect lijkt en buiten toch afwijkt.
De oorzaak zit in de pigmenten. Twee lakken kunnen met verschillende pigmentcombinaties dezelfde kleurindruk geven onder één bepaald licht. Zodra het spectrum van de lichtbron verandert, reageren die pigmenten niet meer gelijk. Het verschil verschijnt dan opeens.
Voor u als autobezitter heeft dit een praktisch gevolg: één blik onder één lamp bewijst niets. Een lak die alleen onder TL-licht netjes aansluit, is nog niet goed gematcht. Pas als de overgang onder alle drie de lichtbronnen onopvallend blijft, is de match betrouwbaar.
De juiste kijkafstand en kijkhoek
Beoordeel de lak op ongeveer armlengte én van een afstand, loodrecht en schuin, zodat u zowel kleurverschil als verloop in glans en flocculatie ziet. Eén positie geeft altijd een onvolledig beeld.
Begin op armlengte, recht voor het paneel. Zo ziet u de basiskleur en kleine nuanceverschillen op de naad met het nieuwe deel. Stap daarna terug tot u het hele paneel en de aangrenzende panelen in één blik ziet. Op afstand valt een afwijkende tint op die van dichtbij wegvalt, omdat uw oog dan de hele carrosserielijn vergelijkt.
Kijk vervolgens schuin langs het paneel. Metaalkleuren veranderen sterk met de hoek: een lak kan recht van voren gelijk ogen en onder een scherpe hoek donkerder of lichter worden. Dat heet het flipeffect. Flocculatie is het samenklonteren van metaaldeeltjes, dat een wolkerig of gevlekt beeld geeft. U ziet dat vooral schuin, in de lengte van het paneel.
Wilt u weten welke kleur uw auto oorspronkelijk heeft, begin dan bij de kleurcode van uw auto. Die code is het vertrekpunt voor elke vergelijking.
Wanneer vuil of glans uw oordeel onbetrouwbaar maakt
Vuillaag, swirls, waas en verschillen in glans of waslaag bootsen kleurverschil na, dus was de auto eerst volledig voordat u oordeelt. Een stoffig paneel naast een net gepoetst paneel lijkt altijd van kleur te verschillen.
Wegvuil, teerresten en vliegroest dempen de kleur. Swirls, de fijne krasjes van borstelwassen, verstrooien het licht en maken de lak grijzig. Een paneel met verse wax of coating weerkaatst meer en lijkt daardoor dieper van tint dan het paneel ernaast.
Wat helpt, is eenvoudig. Shinybubble adviseert om altijd met de twee-emmer methode te wassen en microvezeldoeken te gebruiken. Zo voegt u zelf geen nieuwe krasjes toe aan de lak die u wilt beoordelen.
Droog de auto daarna af en laat de lak op temperatuur komen. Vers gespoten delen hebben bovendien tijd nodig om uit te harden, en ook dat beïnvloedt de glans. Beoordeel een nieuw hersteld deel daarom niet direct na oplevering, maar op een vlak, schoon en droog oppervlak.
Standaard lichtomstandigheden voor een betrouwbare kleurcontrole
Begin bij diffuus daglicht op een bewolkte dag. Zo geeft de lak een stabiel, neutraal beeld en verwarmt het paneel niet ongelijk.
De kennisbank van Waxolux adviseert bij lakwerk om uit de zon te werken, bij 15 tot 25 graden.
De tabel zet de lichtbronnen naast elkaar.
| Lichtbron | Wat u ziet | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Diffuus daglicht (bewolkt) | Neutraal, gelijkmatig beeld | Hoofdbeoordeling van de kleur |
| Direct zonlicht | Sterke glans, metaaleffect springt eruit | Controle van flip en flocculatie |
| Schaduw | Koeler, blauwer beeld | Controle op koude tinten en metamerie |
| TL- of ledlicht in de werkplaats | Afhankelijk van de lamp, vaak vlakker | Tweede toets en detailwerk |
Gebruik de tabel als volgorde: begin bij diffuus daglicht, bevestig in zon en schaduw, en sluit af onder werkplaatslicht. Zijn alle vier de beelden gelijk, dan is de overgang goed.
Kleurkeuze en de testmethode voor metaalkleuren
Metaalkleur is de lastigste categorie: test de tint daarom onder meerdere lichtbronnen en houd rekening met veroudering van de bestaande lak. Een nieuwe laklaag naast een oude laag heeft nooit exact dezelfde uitgangspositie.
Lak verkleurt onder invloed van uv-licht, weer en wasbehandelingen. Een forumgebruiker op Bimmerportal merkt op dat de rest van de lak bijna 10 jaar oud is, dus dat een verschil altijd zichtbaar blijft. Een goede match houdt daarom rekening met de leeftijd van de omliggende lak.
Een vakkundige werkplaats lost dit op met spotrepair en een vloeiende overgang naar het aangrenzende paneel. Zo verdwijnt de naad in het uiterlijk van de auto. Hoe dat in zijn werk gaat, leest u in onze uitleg over metallic lak kleur matchen.
Test zelf met een kleine, onopvallende plek. Leg een gespoten proefkaart naast het paneel en bekijk beide in zon, schaduw en onder werkplaatslicht. Kijk ook schuin, want daar verraadt een metaalkleur zijn afwijking het eerst.
Zo inspecteert u lak op licht, kijkhoeken en kleurverschil
Volg een vast stappenplan met vaste oplegpunten en vaste hoeken, zodat u elke keer onder vergelijkbare omstandigheden beoordeelt. Een herhaalbare methode maakt uw vergelijking tussen twee momenten bruikbaar.
- Was en droog de auto en laat de lak op omgevingstemperatuur komen.
- Zet de auto buiten op een vlakke plek bij diffuus daglicht, uit de directe zon.
- Kijk op armlengte recht voor elk paneel en noteer afwijkende plekken.
- Stap terug tot u het paneel en de aangrenzende panelen in één blik ziet en vergelijk ze in één lijn.
- Kijk schuin langs het paneel naar flip en flocculatie.
- Herhaal de beoordeling in schaduw en onder werkplaatslicht.
- Fotografeer elke afwijking vanuit dezelfde hoek, met dezelfde afstand en lichtbron.
Die foto's zijn nuttig bij een gesprek met uw verzekeraar of bij een contra-expertise. Ze tonen dat het verschil niet toevallig onder één lamp verschijnt. Koopt u een auto, gebruik dan dezelfde route bij het tweedehands auto controleren op schade. Een kleurverschil tussen panelen wijst daar vaak op eerder herstel.
Meten in plaats van kijken: spectrofotometer en lakdiktemeter
Wie het kleurverschil objectief wil vaststellen, laat de lak meten: een spectrofotometer bepaalt de kleur en een lakdiktemeter meet de laagdikte. Meten haalt de persoonlijke indruk en het lichtprobleem uit de beoordeling.
Een spectrofotometer legt de kleur vast als meetwaarde, onafhankelijk van de lamp boven het paneel. Daarmee ziet een werkplaats ook metamerie terug en kiest ze de recepturen met de kleinste afwijking. De lakdiktemeter vult dat aan: afwijkende laagdikte op een paneel wijst op eerder herstel of overspuiten.
DeFelsko beschrijft PosiTest-meters met 3% nauwkeurigheid en een resolutie van 0,1 mil (2 μm). Een instrument met een resolutie van slechts 0,5 mil (13 μm) geeft minder informatie bij het zoeken naar kleine onregelmatigheden tussen panelen. Fijne resolutie helpt dus bij het opsporen van overschilderingen.
Blijft na uw eigen controle twijfel over de kleur, laat dan meten en beoordelen door een specialist. Een kleurverschil dat onder meerdere lichtbronnen terugkomt, is een zaak voor schadeherstel. Uw eigen controle levert daarvoor de foto's en observaties. De werkplaats levert de meting en de oplossing.
