Uw broer moet even een kast ophalen, uw dochter rijdt met vrienden naar het zuiden, uw buurman staat met pech. U geeft de sleutel mee zonder er lang over na te denken. En dan komt de auto terug met een deuk in het portier.
Is mijn auto eigenlijk wel verzekerd als iemand anders erin rijdt? Wie betaalt de schade? Ben ik straks schadevrije jaren kwijt voor iets wat ik zelf niet heb gedaan? De hoofdregel is geruststellend: in Nederland hoort de autoverzekering bij de auto, niet bij de bestuurder. Maar wie de rekening uiteindelijk draagt, is daarmee nog niet beantwoord. Juist daar gaat het vaak mis.
De hoofdregel: de verzekering hoort bij de auto
Een Nederlandse autoverzekering is kentekengebonden en niet persoonsgebonden. De wet schrijft dat ook zo voor: de verplichte aansprakelijkheidsverzekering moet de aansprakelijkheid dekken van iedere bezitter, houder én bestuurder van het verzekerde motorrijtuig (artikel 3 van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen, de WAM). Dat is een hard feit, geen gunst van uw verzekeraar.
Er zitten wel drie voorwaarden aan die bij vrijwel elke verzekeraar terugkomen.
- De lener heeft een geldig rijbewijs. Zonder geldig rijbewijs vervalt de dekking voor uw eigen auto.
- De lener rijdt met uw toestemming. Zonder uw medeweten is het joyriding, en dan geldt een ander regime.
- U vraagt er geen geld voor. Vraagt u een vergoeding, dan is het verhuur, en verhuur is bij particuliere polissen standaard uitgesloten. Een bijdrage in de brandstof is iets anders dan een dagprijs, maar wees hier voorzichtig mee.
Let ook op het verschil tussen incidenteel en structureel uitlenen. De meeste polissen gaan uit van af en toe. Rijdt iemand anders langere tijd in uw auto, bijvoorbeeld uw zoon die er maanden dagelijks mee naar zijn werk gaat, dan wil de verzekeraar de regelmatige bestuurder aanpassen. Wanneer dat speelt verschilt per verzekeraar, dus bel ze bij twijfel even.
Schade aan de tegenpartij: dat betaalt uw WA-verzekering
Rijdt de lener een andere auto aan, dan wordt de tegenpartij betaald vanuit uw WA-dekking. De benadeelde heeft daarvoor zelfs een eigen recht rechtstreeks op de verzekeraar (artikel 6 WAM). Zo is het bewust geregeld: het slachtoffer mag niet de dupe worden van gedoe tussen u, de lener en de verzekeraar.
De keerzijde: de schade komt op uw polis te staan en raakt dus uw schadevrije jaren, ook al zat u zelf niet achter het stuur. Hoeveel u terugvalt is landelijk vastgelegd in Bedrijfsregeling 11 van het Verbond van Verzekeraars, dus dit is een hard feit en geen schatting: bij één geclaimde schade valt u vijf zuivere schadevrije jaren terug, en had u er vijftien of meer, dan valt u altijd terug naar tien. Wat dat met uw premie doet, verschilt wél per verzekeraar. Meer daarover in schadevrije jaren na een schadeclaim.
Schadevrije jaren worden per voertuig alleen opgebouwd op naam van de verzekeringnemer. De lener bouwt met uw auto dus niets op en verliest er ook niets mee. Het is uw naam waar de schade aan blijft hangen.
Schade aan uw eigen auto: alles hangt af van uw dekking
Voor de tegenpartij bent u altijd verzekerd. Voor uw eigen auto ligt dat compleet anders, en dat is precies waar het bij uitlenen fout gaat.
| Uw dekking | Schade aan de tegenpartij | Schade aan uw eigen auto |
|---|---|---|
| WA | Gedekt | Niet gedekt |
| WA+ (beperkt casco) | Gedekt | Alleen bij genoemde oorzaken, zoals ruit, brand, storm en diefstal |
| Allrisk (volledig casco) | Gedekt | Gedekt, ook als de lener zelf de schade veroorzaakte |
Heeft u allrisk, dan is de schade aan uw eigen auto gedekt, ook wanneer de lener de fout in ging. Het eigen risico dat dan geldt is dat van úw polis, want het is uw verzekering die uitkeert. Zie eigen risico bij autoschade, en bij twijfel over uw dekking ons overzicht van WA, WA+ en allrisk.
Niet elke schade kost u overigens schadevrije jaren. Bedrijfsregeling 11 sluit onder meer ruitschade, brand, storm, hagel, inbraak, diefstal en een botsing met een vogel of loslopend dier uit van de terugval. Sneuvelt er een voorruit terwijl uw zwager op pad is, dan raakt dat uw schadevrije jaren niet. Rijdt hij een paaltje aan, dan wel.
De lastigste situatie: alleen WA en uw auto is beschadigd
Hier zijn de meeste Nederlandse artikelen te snel of ronduit onjuist. U heeft alleen WA, de lener rijdt uw auto in de kreukels en er is geen tegenpartij die aansprakelijk is. Uw eigen verzekering betaalt niet, want WA dekt per definitie alleen schade aan anderen. Blijft over: de lener zelf.
Zijn aansprakelijkheidsverzekering helpt hier meestal niet
Veel mensen denken: dan meldt hij het toch bij zijn aansprakelijkheidsverzekering particulieren (AVP)? Die dekt immers vaak schade aan geleende spullen, via de zogenoemde opzichtdekking.
Voor een geleende boormachine klopt dat vaak. Voor een geleende auto niet. De standaard-AVP kent een motorrijtuigenuitsluiting: schade veroorzaakt met of door een motorrijtuig valt buiten de dekking, en die uitsluiting gaat vóór de opzichtdekking. Interpolis schrijft het onomwonden op: de regel dat de lener verantwoordelijk is voor schade aan geleende spullen geldt niet voor geleende auto's, aanhangers en caravans.
Wel een eerlijke nuance. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat bij onduidelijk geformuleerde polisvoorwaarden dekking alsnog kan bestaan, en verwierp uitdrukkelijk de gedachte dat "een AVP dekt nooit motorrijtuigschade" algemeen bekend zou zijn. Reken er dus niet op, maar leg een afwijzing ook niet blindelings naast u neer.
De lener is wel persoonlijk aansprakelijk
Een auto uitlenen is juridisch bruikleen: de lener moet uw auto teruggeven in de staat waarin hij hem kreeg, en is bij verwijtbare schade persoonlijk aansprakelijk. Maar omdat zijn AVP meestal niet uitkeert, moet hij het uit eigen zak betalen, en dat is een ongemakkelijk gesprek met een vriend, een buurman of uw eigen kind. Wij zien in de werkplaats regelmatig dat mensen die stap uiteindelijk niet zetten. Daarom is een afspraak vooráf zoveel waard.
Uw eigen risico en schadevrije jaren terughalen
Stel: u heeft allrisk, uw verzekering betaalt, u bent uw eigen risico kwijt en u valt vijf schadevrije jaren terug. Er zijn twee routes, en de tweede is duidelijk de betere.
- Achteraf verhalen op de lener. U stelt hem aansprakelijk voor uw eigen risico en voor de schade door de hogere premie. Juridisch kan dat, maar u moet die premieschade onderbouwen en het geld ook innen.
- De lener betaalt de schade terug aan de verzekeraar. Bedrijfsregeling 11 bepaalt dat er géén terugval in schadevrije jaren plaatsvindt als de verzekeraar het volledige uitgekeerde bedrag terugkrijgt, van de verzekerde zelf of van iemand anders. Dit is de enige route die zowel uw eigen risico als uw schadevrije jaren repareert.
Die tweede route heet bij verzekeraars het afkopen van de schade. Tot wanneer dat kan verschilt per maatschappij, bij veel verzekeraars tot ongeveer een jaar na het sluiten van het dossier. Vraag het na zodra duidelijk is wat de schade kost.
Reken bij kleine schade trouwens eerst: vijf schadevrije jaren verliezen werkt jarenlang door in uw premie, dus zelf betalen is dan vaak voordeliger. Vraag bij ons gerust een vrijblijvende calculatie aan vóórdat u meldt. Zie ook autoschade via de verzekering of zelf betalen.
Voorwaarden in uw polis over wie er mag rijden
Veruit de belangrijkste zijn jonge bestuurders. Veel polissen kennen een extra eigen risico voor bestuurders onder de 23 of 24 jaar, bovenop het gewone eigen risico, soms nog hoger bij nachtelijke ritten. Bedragen in de orde van enkele honderden euro's zijn gebruikelijk, maar dit is een vuistregel, geen norm: leeftijdsgrenzen en bedragen lopen sterk uiteen, en er zijn ook verzekeraars die geen enkele extra eis stellen. Leent u uit aan iemand van begin twintig, kijk dan echt even in uw voorwaarden.
Rijdt u private lease of in een auto van de zaak, dan gelden ook het leasecontract en het autoreglement van uw werkgever, en die zeggen vaak iets over wie mag rijden. Vraag daar dus vooraf toestemming. Meer hierover in schade aan uw bedrijfsauto of bestelwagen.
Als de lener geen rijbewijs had of gedronken had
De tegenpartij wordt hoe dan ook betaald: uitsluitingen in uw polis kunnen niet worden tegengeworpen aan het slachtoffer, dankzij het eigen recht van artikel 6 WAM.
Daarna komt de verzekeraar terug bij de aansprakelijke persoon. Artikel 15 WAM geeft hem een verhaalsrecht als hij heeft uitgekeerd terwijl de aansprakelijkheid niet gedekt was. Wie zonder geldig rijbewijs of onder invloed rijdt, kan er volgens de rechtspraak in redelijkheid niet op vertrouwen dat zijn aansprakelijkheid verzekerd is. Wist u dat de lener geen geldig rijbewijs had, dan kan de verzekeraar ook bij u aankloppen.
Uw eigen auto is een ander verhaal: de bescherming van de WAM geldt alleen voor de benadeelde derde, niet voor uw cascoschade. Die kan gewoon worden geweigerd. Vraag dus niet alleen óf iemand een rijbewijs heeft, maar vraag hem het er even bij te pakken. Een ingevorderd of verlopen rijbewijs ziet u niet aan iemand af.
En de boetes?
Krijgt de lener een flitsboete, dan valt die bij u op de mat: bij boetes waarbij niemand is staandegehouden gaat de beschikking naar de kentekenhouder. Hier gaan veel artikelen de mist in, dus let op: u kunt zo'n boete niet op naam van de lener laten zetten. Het Openbaar Ministerie is daar expliciet over. U betaalt, en of u het bedrag terugkrijgt is een kwestie tussen u tweeën.
Wat u afspreekt voordat u de sleutel geeft
- Wie betaalt het eigen risico. De belangrijkste afspraak, en degene die het vaakst wordt vergeten.
- Of de lener de schade terugbetaalt aan de verzekeraar, zodat uw schadevrije jaren blijven staan.
- Wie eventuele boetes betaalt, en hoe lang de auto wordt geleend.
- Kijk samen naar de auto en maak een paar foto's rondom, zodat u allebei weet welke krasjes er al zaten. Dat is geen wantrouwen, dat is precies wat wij bij elke schade-opname ook doen.
- Controleer het rijbewijs, zeker bij een jonge bestuurder.
Twee dingen die weinig mensen weten. Uw wegenwachthulp is persoonsgebonden en reist met u mee, niet met uw auto, dus de lener kan er in de regel geen beroep op doen. En er bestaan speciale leenautoverzekeringen die per dag zijn af te sluiten en die de schade aan de geleende auto, het eigen risico en een deel van de terugval in schadevrije jaren vergoeden. Bij een dure auto of een lange leenperiode is dat het uitzoeken waard.
Er is toch schade: dit doet u nu
- Veiligheid eerst, en maak foto's van beide auto's, de schade en de stand van de voertuigen.
- Vul het Europees schadeformulier samen in. Let op: de velden voor de verzekeringnemer en de bestuurder zijn niet hetzelfde, en bij een uitgeleende auto zijn dat twee verschillende personen. Blijft het vak van de verzekeringnemer leeg, dan kan de verzekeraar de juiste polis niet vinden. De bestuurder ondertekent. Stap voor stap in het Europees schadeformulier invullen.
- Meld de schade zelf bij uw verzekeraar, als verzekeringnemer. Niet de lener.
- Laat de schade calculeren voordat u beslist of u claimt.
Bij die laatste stap helpen wij u. U mag altijd zelf kiezen waar uw auto wordt hersteld, ook als uw verzekeraar u ergens naartoe verwijst. Bij ons in Maastricht nemen we de schade rustig met u op, maken we een heldere calculatie en leggen we uit wat de verzekering doet en wat u zelf zou betalen. Ook als het verhaal begint met "mijn zwager reed erin".
Veelgestelde vragen
Is mijn auto verzekerd als iemand anders erin rijdt?
Ja. Een Nederlandse autoverzekering is kentekengebonden en niet persoonsgebonden, en de wet verplicht dat zij de aansprakelijkheid dekt van iedere bestuurder van het voertuig. Voorwaarden zijn wel dat die persoon een geldig rijbewijs heeft, met uw toestemming rijdt, en dat u er geen geld voor vraagt.
Wie betaalt de schade als ik mijn auto uitleen?
De verzekering van de auto, dus uw polis. Schade aan de tegenpartij valt onder uw WA-dekking; schade aan uw eigen auto alleen als u WA+ of allrisk heeft. Het eigen risico dat wordt ingehouden is dat van uw polis, niet van de lener.
Verlies ik mijn schadevrije jaren als iemand anders schade rijdt met mijn auto?
Ja, als de schade wordt geclaimd, want schadevrije jaren staan alleen op naam van de verzekeringnemer. Bij één geclaimde schade valt u vijf zuivere schadevrije jaren terug; had u er vijftien of meer, dan valt u terug naar tien.
Dekt de aansprakelijkheidsverzekering van de lener de schade aan mijn auto?
In de regel niet. De standaard-AVP sluit schade met of door een motorrijtuig uit, en die uitsluiting gaat vóór de dekking voor geleende spullen. Bij onduidelijk geformuleerde polisvoorwaarden bestaat soms alsnog dekking, dus leg een afwijzing niet zomaar naast u neer.
Kan ik het eigen risico terugvragen van degene die mijn auto leende?
Ja, want uitlenen is juridisch bruikleen en de lener is bij verwijtbare schade persoonlijk aansprakelijk. De slimste route is dat hij de volledige schade aan uw verzekeraar terugbetaalt, want dan blijven uw schadevrije jaren ook staan.
Wie krijgt de boete als iemand anders in mijn auto rijdt?
De kentekenhouder, dus u. Bij boetes zonder staandehouding kan de beschikking niet op naam van de bestuurder worden gezet, dus u betaalt en verhaalt het bedrag zelf op de lener.
Moet ik mijn verzekeraar melden dat iemand anders in mijn auto rijdt?
Bij incidenteel uitlenen niet. Rijdt iemand langere tijd of structureel in uw auto, dan wel: de verzekeraar wil dan de regelmatige bestuurder aanpassen. Wat als "langere tijd" telt verschilt per verzekeraar.
Kort samengevat
De verzekering hoort bij de auto en niet bij de bestuurder, dus uw auto is in de regel gewoon verzekerd als u hem uitleent en de tegenpartij wordt hoe dan ook betaald. Maar de schade komt op uw polis en op uw naam: u betaalt het eigen risico en u valt bij een claim vijf schadevrije jaren terug. Heeft u alleen WA, dan is de schade aan uw eigen auto niet gedekt en is de aansprakelijkheidsverzekering van de lener meestal geen redding.
De twee dingen die het meeste opleveren zijn eenvoudig: spreek vooraf af wie het eigen risico betaalt, en laat bij schade de lener het bedrag terugbetalen aan de verzekeraar, want dan blijven uw schadevrije jaren staan.
Zit er schade op uw auto, of u nu zelf reed of niet? Neem gerust contact met ons op of kom langs in Maastricht. We nemen de schade rustig met u door, maken een eerlijke calculatie en vertellen u wat claimen zou kosten en wat zelf betalen zou kosten. Daarna beslist u.
