U heeft een aanrijding gehad, uw verzekeraar heeft de schade van de tegenpartij betaald, en een tijd later ligt er een brief op de mat: de verzekeraar wil dat bedrag van u terug. Dat heet regres of verhaal. In dit artikel leest u wanneer een verzekeraar de schade op u mag verhalen, wanneer niet, en wat u kunt doen als u zo'n brief ontvangt.
Waarom uw verzekeraar eerst betaalt en daarna bij u aanklopt
Voor een auto met een Nederlands kenteken is een WA-verzekering verplicht. Die plicht staat in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM). Het doel van die wet is vooral de bescherming van slachtoffers in het verkeer: wie schade lijdt door een auto, moet die vergoed kunnen krijgen.
Daarom geeft de WAM de benadeelde een eigen recht op schadevergoeding rechtstreeks bij uw verzekeraar (artikel 6 WAM). En volgens artikel 11 WAM mag de verzekeraar uitsluitingen uit uw polis niet tegenwerpen aan die benadeelde. Reed de bestuurder bijvoorbeeld met te veel alcohol op, dan staat in de meeste polissen dat de schade niet verzekerd is. Toch moet de verzekeraar de tegenpartij gewoon betalen.
Daar staat een verhaalsrecht tegenover. Artikel 15 lid 1 WAM bepaalt dat een verzekeraar die schade vergoedt die niet door de verzekering was gedekt, dat bedrag mag verhalen op de aansprakelijke persoon. Volgens lid 2 mag de verzekeraar zich daarnaast in de polis een verhaalsrecht voorbehouden voor gevallen waarin hij volgens de wet of de polis de uitkering had mogen weigeren of verminderen. Kort gezegd: de tegenpartij wordt beschermd, en de rekening komt bij degene die buiten de dekking viel.
Verhalen op de tegenpartij of verhalen op u
Meestal hoort u het woord verhalen in de gunstige betekenis: uw verzekeraar verhaalt uw schade op de tegenpartij. Bij regres is het omgekeerd: uw eigen verzekeraar verhaalt een uitkering op u, omdat er volgens uw polis geen dekking was.
In welke situaties heeft een verzekeraar een verhaalsrecht?
Welke gronden precies gelden, staat in uw polisvoorwaarden, vaak onder een kopje als "uitsluitingen" of "verhaalsrecht". De formulering verschilt per verzekeraar. In de voorwaarden die wij voor dit artikel hebben nagelezen, komen deze situaties steeds terug. Op wie de verzekeraar verhaalt (u als verzekeringnemer of de bestuurder), hangt af van de situatie.
- De bestuurder had meer alcohol in bloed of adem dan wettelijk mag, of had drugs of medicijnen gebruikt die de rijvaardigheid beïnvloeden.
- De bestuurder weigerde mee te werken aan een blaastest of bloedproef.
- De bestuurder had geen geldig rijbewijs of was de rijbevoegdheid ontzegd.
- De schade is met opzet veroorzaakt, of (bij een deel van de polissen) door roekeloos rijgedrag.
- De auto deed mee aan een race, wedstrijd of circuitrit.
- De auto werd gebruikt voor verhuur, betaald vervoer of rijles terwijl dat niet verzekerd was.
- De bestuurder reed zonder toestemming van de verzekeringnemer.
- De bestuurder verliet de plaats van het ongeval en de verzekeraar is daardoor in zijn belangen geschaad.
Ook fraude kan tot terugvordering leiden. Wat in uw geval geldt, staat in uw eigen voorwaarden.
Moet de overtreding de oorzaak van het ongeluk zijn?
Dat hangt af van de tekst van uw polis. Sommige voorwaarden sluiten schade uit van een bestuurder die alcohol of drugs had gebruikt "en mede daardoor de schade heeft veroorzaakt". Andere polissen stellen die eis niet. In een zaak bij de rechtbank Midden-Nederland (5 juni 2024) oordeelde de rechter dat de verzekeraar mocht verhalen zonder dat bewezen hoefde te worden dat de alcohol het ongeluk had veroorzaakt, omdat de polis dat verband niet eiste. De rechter vond dat ook niet onredelijk, omdat rijden onder invloed het gevaar voor andere weggebruikers in het algemeen aanmerkelijk vergroot.
U wist het niet: een belangrijke uitzondering
Veel polissen bevatten een uitzondering voor de verzekeringnemer die niets te verwijten valt. Heeft u uw auto uitgeleend aan iemand van wie u niet wist dat hij gedronken had of geen geldig rijbewijs had, en kon u daar niets aan doen? Dan verhaalt de verzekeraar volgens zulke voorwaarden de schade niet op u, maar op de bestuurder. Meestal moet u dan wel kunnen aantonen dat u het niet wist en ook niet had moeten weten.
Voor een bestuurder die niet de verzekeringnemer is, geldt volgens de wet een extra drempel. De verzekeraar kan alleen op hem verhalen als hij niet te goeder trouw mocht aannemen dat hij verzekerd was. De Hoge Raad heeft op 8 september 2023 uitgelegd dat die goede trouw niet alleen ontbreekt als de bestuurder het wist, maar ook als hij het had moeten weten of goede reden had om te twijfelen. In die zaak ging het om een zoon die onder invloed reed in een auto die zijn vader had verzekerd. Meer over de vraag wie betaalt als een ander in uw auto rijdt, leest u in auto uitlenen en schade: wie betaalt?.
Wat zeggen Kifid en de rechter?
Een paar uitspraken laten zien hoe dit in de praktijk uitpakt:
- Kifid, 2019 (niet-bindend advies): een consument verzekerde een geleende auto die niet op zijn naam stond. Volgens de voorwaarden was er dan geen dekking, en de verzekeraar wilde de aan de tegenpartij betaalde schade op hem verhalen. De Geschillencommissie oordeelde dat dat niet mocht: de verzekeraar had bij de aanvraag moeten vragen wie de kentekenhouder was en had de consument moeten waarschuwen. Het beroep op de voorwaarden was naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar.
- Kifid, 3 december 2024 (2024-1057): een bestuurder reed met hoge snelheid over een parkeerterrein, raakte een vlaggenmast en verliet de plaats van het ongeval zonder de politie te bellen. De verzekeraar mocht zowel de vergoeding voor zijn eigen auto als de vergoeding aan de eigenaar van de vlaggenmast terugvorderen, samen 11.401,80 euro, vanwege roekeloos rijgedrag en het schenden van de medewerkingsplicht.
Een verhaalsrecht is dus niet automatisch terecht: het hangt af van de feiten, uw polistekst en hoe de verzekeraar u heeft geïnformeerd.
Het verschil met "mijn verzekering keert niet uit" en met schadevrije jaren
Regres wordt vaak verward met twee andere situaties:
| Situatie | Wat er gebeurt | Wat het voor u betekent |
|---|---|---|
| Uw allrisk weigert schade aan uw eigen auto | De verzekeraar betaalt uw eigen schade niet | U draagt de herstelkosten zelf |
| Regres na een WA-schade | De verzekeraar betaalt de tegenpartij en vordert dat van u terug | U krijgt een rekening voor andermans schade |
| Terugval in schadevrije jaren | De verzekeraar betaalt en de schade telt als claim | U betaalt de komende jaren meer premie |
Weigert uw verzekeraar uw eigen schade te vergoeden, lees dan verzekeraar weigert schade te vergoeden: wat nu?. Over de gevolgen voor uw premie leest u meer in schadevrije jaren na een schadeclaim. Of een schade die u via regres volledig terugbetaalt nog meetelt voor uw schadevrije jaren, verschilt per verzekeraar. Vraag dat na voordat u iets afspreekt.
Rijdt u helemaal onverzekerd, dan betaalt het Waarborgfonds Motorverkeer de benadeelde. Ook het Waarborgfonds heeft dan volgens artikel 27 WAM een verhaalsrecht op degene die de verzekeringsplicht niet is nagekomen.
U heeft een regresbrief ontvangen: wat kunt u doen?
Zo'n brief kan flink doen schrikken. Neem de tijd en pak het stap voor stap aan:
- Lees de brief rustig. Kijk op welk artikel uit de polisvoorwaarden de verzekeraar zich beroept en om welk bedrag het gaat.
- Vraag om onderbouwing. Vraag een specificatie van wat er aan de tegenpartij is betaald en de stukken waarop de verzekeraar zich baseert.
- Pak de voorwaarden erbij. Gebruik de versie die gold op de dag van het ongeval. Staat er een uitzondering voor als u er niets van wist? Eist de polis een verband tussen de overtreding en de schade?
- Maak schriftelijk bezwaar als u het er niet mee eens bent, via de klachtenprocedure van de verzekeraar. Komt u er samen niet uit, dan kunt u gratis een klacht indienen bij Kifid. Let op de termijn die in de laatste brief van de verzekeraar staat.
- Zoek juridisch advies. Heeft u een rechtsbijstandverzekering, meld het dan daar. Let op: bij alcohol, drugs of rijden zonder rijbewijs sluiten sommige rechtsbijstandpolissen hulp juist uit, dus controleer uw voorwaarden. Het Juridisch Loket geeft algemene informatie aan iedereen; persoonlijk advies hangt af van uw inkomen.
- Bespreek een betalingsregeling als de vordering terecht is maar u het bedrag niet in één keer kunt betalen. Neem zelf contact op en doe een concreet voorstel.
- Laat de brief niet liggen. Wie niet reageert, loopt het risico op incassokosten of een procedure bij de rechter.
En uw eigen auto? Die kunt u hoe dan ook laten herstellen, los van de vraag wie uiteindelijk betaalt; bij ons kunt u langskomen voor een vrijblijvende beoordeling van de schade.
Veelgestelde vragen
Mag mijn verzekeraar schade die hij aan de tegenpartij heeft betaald op mij verhalen?
Ja, maar alleen als de schade volgens uw polis niet verzekerd was, bijvoorbeeld door rijden onder invloed of zonder geldig rijbewijs. De WAM verplicht de verzekeraar eerst de tegenpartij te betalen en geeft hem daarna een verhaalsrecht. De precieze gronden staan in uw polisvoorwaarden.
Kan de verzekeraar verhalen als iemand anders in mijn auto reed?
Dat kan, en dan richt de verzekeraar zich vaak tot de bestuurder. Veel polissen bevatten een uitzondering voor de verzekeringnemer die niet wist dat de bestuurder bijvoorbeeld had gedronken en daar niets aan kon doen. Op de bestuurder zelf kan de verzekeraar alleen verhalen als die niet te goeder trouw mocht aannemen dat hij verzekerd was.
Moet de alcohol de oorzaak van het ongeluk zijn geweest?
Dat hangt af van de tekst van uw polis. Sommige voorwaarden eisen dat de alcohol mede de oorzaak van de schade was, andere niet. Een rechter oordeelde in 2024 dat een verzekeraar mocht verhalen zonder dat verband, omdat de polis het niet eiste.
Wat doe ik als ik een regresbrief van mijn verzekeraar krijg?
Vraag om een onderbouwing van het bedrag en het polisartikel, en controleer de voorwaarden die golden op de dag van het ongeval. Bent u het er niet mee eens, dien dan een klacht in bij de verzekeraar en daarna eventueel bij Kifid. Is de vordering terecht, bespreek dan een betalingsregeling in plaats van niet te reageren.
Is regres hetzelfde als terugval in schadevrije jaren?
Nee. Bij een terugval in schadevrije jaren betaalt de verzekeraar de schade en gaat uw premie omhoog. Bij regres vordert de verzekeraar het betaalde bedrag zelf van u terug, omdat er geen dekking was. Of een terugbetaalde regresschade nog meetelt voor uw schadevrije jaren, verschilt per verzekeraar.
Kort samengevat
Uw verzekeraar moet de tegenpartij volgens de WAM bijna altijd betalen, ook als u buiten de dekking viel. Daarna mag hij dat bedrag op u verhalen, maar alleen op de gronden uit de wet en uw polis, en niet als een uitzondering of de redelijkheid dat in de weg staat. Krijgt u een regresbrief, vraag dan om onderbouwing, controleer uw voorwaarden en zoek tijdig advies. Woont u in Maastricht of elders in Zuid-Limburg en wilt u intussen weten wat het herstel van uw eigen auto inhoudt, neem dan gerust contact met ons op.
