U staat op het punt een auto te gaan proefrijden, bij de dealer of bij een particuliere verkoper, en ergens onderweg schiet de gedachte door u heen: wat als er nu iets misgaat?
Een schrammetje tegen een paal, een tik van een andere weggebruiker, of erger.
Wie draait daar eigenlijk voor op?
Het antwoord ligt niet vast in een simpele vuistregel, maar in het soort overeenkomst dat u zonder het te beseffen aangaat zodra u achter het stuur van een geleende auto stapt.
We leggen rustig uit hoe de aansprakelijkheid werkt, wat wel en niet verzekerd is bij een dealer of een particulier, en waarom een goed ingevuld proefritformulier u achteraf veel gedoe kan besparen.
Wat is een proefrit juridisch gezien?
Een proefrit is geen huur en geen koop.
Zodra iemand u een auto gratis in gebruik geeft om mee te rijden, ontstaat automatisch een bruikleenovereenkomst (artikel 7A:1777 van het Burgerlijk Wetboek).
Dat gebeurt vanzelf, ook als niemand het er expliciet over heeft gehad of iets ondertekent.
Als bruiklener bent u volgens artikel 7A:1781 BW verplicht om als "een goed huisvader" voor de auto te zorgen en hem terug te geven in de staat waarin u hem heeft gekregen.
Concreet betekent dit: veroorzaakt u schade tijdens de proefrit, dan bent u in beginsel zelf aansprakelijk, ook zonder dat daar vooraf iets over is afgesproken.
Wie is aansprakelijk voor schade tijdens een proefrit?
De hoofdregel is simpel: wie de schade veroorzaakt, is er in principe voor aansprakelijk.
De eigenaar van de auto (de dealer of de particuliere verkoper) mag u daarop aanspreken.
Nederlandse rechters hebben dit uitgangspunt herhaaldelijk bevestigd, en daarbij ook laten zien dat het beroep op "ik dacht dat het verzekerd was" zelden standhoudt.
Het Hof Den Haag oordeelde in 2016 in een zaak waarin een proefrijder tijdens een testrit met een motor onderuitging, dat er geen bewijs was dat de dealer over een verzekering had gecommuniceerd. De proefrijder werd volledig aansprakelijk gehouden voor de schade.
De Rechtbank Noord-Holland behandelde in 2021 een vergelijkbare zaak: een koper verloor tijdens een proefrit met een GMC Denali bij een dealerevenement de controle over de auto en botste tegen een paal. De schade aan de voorzijde bedroeg 10.171,98 euro. De rechter verwierp het beroep op overmacht (het wegdek was niet daadwerkelijk glad) en veroordeelde de koper tot volledige betaling.
Dit soort bedragen zijn illustratief voor wat er kan gebeuren, niet een gemiddelde of een richtprijs: elke proefrit en elke schade is anders. Wat beide zaken wel laten zien, is dat de bruikleenovereenkomst gewoon van kracht is zodra u instapt, met of zonder handtekening.
Proefrit bij de dealer: dekt de verzekering de schade?
Bij een dealer rijdt u meestal op een handelaarskenteken, te herkennen aan de groene plaat.
De RDW verplicht dealers om voor dit kenteken minimaal een WA-verzekering af te sluiten, en het bijbehorende kentekenbewijs moet tijdens de proefrit fysiek in de auto aanwezig zijn.
Een WA-verzekering dekt alleen schade die u aan anderen toebrengt: een andere auto, een fietser, straatmeubilair.
Schade aan de proefritauto zelf valt daar niet onder, tenzij de dealer daar bovenop ook een casco- of allriskdekking op heeft lopen. Dat is niet altijd het geval, juist omdat handelaarskentekens primair bedoeld zijn voor kort gebruik zoals proefritten, vervoer naar de keuring of een reparatie.
De RDW staat het gebruik van een handelaarskenteken voor langdurig privégebruik, als leenauto, of voor het vervoeren van goederen of passagiers voor privédoeleinden niet toe.
Het praktische gevolg: schade aan de auto zelf tijdens een dealerproefrit komt in veel gevallen gewoon voor uw eigen rekening, tenzij de dealer dit anders heeft geregeld en dit ook op papier heeft staan.
BOVAG stelt hiervoor een proefritformulier beschikbaar dat dealers kunnen gebruiken. Daarop staan onder meer de gegevens van de bestuurder, de duur van de rit, de van toepassing zijnde verzekering en het eigen risico.
Er bestaat geen vaste standaard voor de hoogte van dat eigen risico: dat wordt per dealer en per verzekeraar vastgesteld en hoort op het formulier te staan. Vraag er gerust naar voordat u instapt.
Proefrit bij een particuliere verkoper: hoe zit dat?
Bij een particuliere verkoop behoudt de auto gewoon zijn eigen (gele) kenteken en de bestaande autoverzekering van de verkoper.
Of de auto casco of allrisk is verzekerd (en dus ook schade aan de auto zelf dekt) hangt volledig af van de polis die de verkoper al heeft lopen. Bij een auto die uitsluitend WA is verzekerd, geldt hetzelfde verhaal als bij de dealer: schade aan de auto zelf is niet gedekt. Meer over het verschil tussen WA, WA+ en allrisk leest u in ons artikel over welke schade gedekt is.
Ontstaat er tijdens de proefrit schade, dan meldt de verkoper dit bij zijn eigen verzekeraar. Dat raakt de schadevrije jaren van de verkoper, niet van u als proefrijder.
De verkoper mag de kosten of het effect op zijn premie vervolgens wel apart op u verhalen, op basis van diezelfde bruikleenregels. Wilt u weten hoe schadevrije jaren en een schadeclaim precies samenhangen? Dat leest u in ons artikel over schadevrije jaren.
Wat hoort er op een proefritformulier te staan?
Zowel BOVAG (voor dealers) als Marktplaats (met een gratis proefritverklaring voor particulieren) bieden een standaardformulier aan. Zorg dat het minimaal het volgende bevat:
- Naam en gegevens van de bestuurder, met een kopie of foto van een geldig rijbewijs. Bij een buitenlands rijbewijs is een tweede identiteitsbewijs verstandig.
- Bestaande schade, met foto's van de auto vóór vertrek, zodat achteraf geen discussie ontstaat over wat er al zat.
- De verzekering die van toepassing is tijdens de rit, en het bijbehorende eigen risico.
- Duur en route van de proefrit.
- Handtekening van beide partijen.
Dit is geen overdreven administratieve rompslomp. Het is precies het bewijs dat in de rechtszaken hierboven ontbrak, en dat het verschil maakt tussen een soepel afgehandelde schade en een slepende discussie.
Wat als er geen proefritformulier of afspraak is gemaakt?
Ook zonder formulier geldt de bruikleenovereenkomst gewoon, dus de hoofdregel over aansprakelijkheid verandert niet.
Wat wel verandert, is de bewijspositie. Zonder foto's van de staat vooraf, zonder vastgelegde afspraken over verzekering en eigen risico, is het voor beide partijen lastiger om achteraf hun gelijk te halen.
Een mondelinge afspraak over wie welke aansprakelijkheid draagt, is juridisch onvoldoende: rechters hebben dit soort niet-vastgelegde afspraken al meerdere keren terzijde geschoven. Wilt u als koper afspreken dat u iets minder risico draagt, leg dat dan schriftelijk vast (of neem het op video op), niet alleen mondeling.
Wat als u tijdens de proefrit een fietser of voetganger aanrijdt?
Raakt u tijdens de proefrit betrokken bij een aanrijding met een fietser of voetganger, dan gelden dezelfde regels als bij elke andere aanrijding: artikel 185 van de Wegenverkeerswet beschermt de zwakkere verkeersdeelnemer, ook als u op dat moment in een geleende auto zit.
De proefrit verandert daar niets aan. Hoe die schuldvraag en aansprakelijkheid precies werken, leest u in ons artikel over schuldvraag bij een aanrijding.
Praktische tips voor wie een proefrit maakt of aanbiedt
Voor de proefrijder:
- Vraag altijd naar de verzekering en het eigen risico voordat u instapt, en laat u niet afschepen met "dat zit wel goed".
- Loop samen met de verkoper of dealer om de auto heen en fotografeer bestaande schade, ook kleine dingen.
- Rijd rustig en aangepast aan de weersomstandigheden. Een beroep op gladheid houdt in de rechtszaal weinig stand als het weerbericht iets anders vertelt.
Voor de verkoper of dealer:
- Gebruik altijd een proefritformulier, ook bij een korte rit met een bekende.
- Kopieer of fotografeer het rijbewijs, en vraag bij een buitenlands rijbewijs om een extra identiteitsbewijs.
- Rij zelf mee of bepaal de route, en geef de sleutel nooit onbegeleid mee bij een langere of onbekende proefrijder.
- Controleer vooraf of de auto een geldige APK en een geldige verzekering heeft.
Veelgestelde vragen
Wie is aansprakelijk voor schade tijdens een proefrit?
In principe de bestuurder die de schade veroorzaakt. Een proefrit is een bruikleenovereenkomst, en als bruiklener moet u de auto teruggeven in de staat waarin u hem kreeg. Veroorzaakt u schade, dan mag de eigenaar u daarop aanspreken, ook zonder dat dit vooraf is besproken.
Ben ik verzekerd als ik tijdens een proefrit schade veroorzaak?
Dat hangt af van de polis die op dat moment op de auto rust. Bij een dealer draait de proefrit vaak op een handelaarskenteken dat alleen WA verzekerd is: dat dekt schade aan anderen, niet aan de proefritauto zelf. Bij een particuliere verkoper telt de bestaande polis van de verkoper, die WA, WA+ of allrisk kan zijn.
Wat gebeurt er als er geen proefritformulier of schriftelijke afspraak is?
De aansprakelijkheid uit de bruikleenovereenkomst blijft gewoon gelden. Wat ontbreekt, is het bewijs: geen foto's van de staat vooraf en geen afspraken over verzekering of eigen risico maken een discussie achteraf lastiger voor beide partijen. Rechters hechten weinig waarde aan mondelinge afspraken die niet zijn vastgelegd.
Wat is een handelaarskenteken en dekt dat schade tijdens een proefrit?
Een handelaarskenteken (de groene plaat) is een kenteken dat garages en dealers gebruiken voor kort gebruik van voertuigen, zoals proefritten, transport naar de keuring of een reparatie. De RDW verplicht er minimaal een WA-verzekering voor. Die dekt schade aan anderen, niet automatisch schade aan de auto zelf.
Beïnvloedt schade tijdens een proefrit mijn schadevrije jaren?
Nee, niet direct. Bij een particuliere proefrit meldt de verkoper de schade bij zijn eigen verzekeraar, en dat raakt zijn schadevrije jaren, niet die van u als proefrijder. De verkoper kan de kosten of het premie-effect wel apart op u verhalen.
Is een proefrit bij een dealer anders verzekerd dan bij een particuliere verkoper?
Ja. Bij een dealer rijdt u doorgaans op een handelaarskenteken dat vaak alleen WA is verzekerd. Bij een particuliere verkoper behoudt de auto zijn eigen kenteken en de bestaande polis van de verkoper, die ook casco of allrisk kan zijn. Vraag in beide gevallen vooraf na wat precies is gedekt.
Kan ik weigeren aansprakelijk te zijn voor schade die al op de auto zat?
Ja, mits u dat kunt aantonen. Fotografeer de auto samen met de verkoper of dealer voordat u vertrekt en noteer bestaande schade op het proefritformulier. Zonder die vastlegging is het voor u lastig om aan te tonen dat een kras of deuk er al zat.
Moet een proefrit altijd schriftelijk worden vastgelegd?
Wettelijk verplicht is het niet, maar wel sterk aan te raden. Een proefritformulier met de gegevens van de bestuurder, de bestaande staat van de auto, de verzekering en het eigen risico voorkomt discussie achteraf en is precies het bewijs dat in eerdere rechtszaken ontbrak.
Kort samengevat
Een proefrit is juridisch een bruikleenovereenkomst: u bent verplicht zorgvuldig met de auto om te gaan en bent in principe aansprakelijk voor schade die u veroorzaakt, met of zonder handtekening vooraf.
Bij een dealer rijdt u vaak op een WA-verzekerd handelaarskenteken, waardoor schade aan de auto zelf niet automatisch gedekt is. Bij een particuliere verkoper telt de bestaande polis van de verkoper.
Een goed ingevuld proefritformulier, met foto's van de staat vooraf en heldere afspraken over verzekering en eigen risico, voorkomt het gedoe dat in de rechtszaken uit dit artikel wel ontstond.
Heeft u toch schade opgelopen tijdens een proefrit, of aan uw auto in het algemeen? Bij Autoschade Merkelbag in Maastricht herstellen wij plaatwerk en lakschade vakkundig en met oog voor detail. Bekijk onze diensten of neem vrijblijvend contact met ons op voor een offerte.
