De aansprakelijkheid bij bijzondere manoeuvres bepalen verzekeraars aan de hand van artikel 54 RVV: de bestuurder die de manoeuvre uitvoert, moet het overige verkeer voor laten gaan en is in de regel aansprakelijk. Gedeelde schuld, bewijs en uitzonderingen kunnen echter tot een andere verdeling leiden. Hieronder leest u hoe die afweging verloopt en wat u zelf kunt doen om uw positie te versterken.
Welke handelingen gelden als bijzondere manoeuvre?
Een bijzondere manoeuvre is elke verrichting waarbij een bestuurder zich vanuit stilstand of vanuit zijn huidige verkeersstroom voegt in of tussen ander verkeer. Dat staat niet letterlijk in de wet, maar volgt uit rechtspraak. Volgens Jurilex heeft de rechter een bijzondere manoeuvre zo omschreven.
Art. 54 RVV geeft een opsomming van voorbeelden. Daaronder vallen wegrijden, achteruitrijden, uit een uitrit de weg oprijden, van een weg een inrit oprijden, keren en van de invoegstrook de doorgaande rijbaan oprijden. Die lijst is niet volledig. De opsomming in art. 54 RVV is namelijk niet-limitatief, dus ook handelingen die er niet in staan kunnen een bijzondere manoeuvre zijn.
Inparkeren en uitparkeren
Parkeren zorgt vaak voor discussie, omdat art. 54 RVV niets meldt over inparkeren of uitparkeren. Inparkeren is geen bijzondere manoeuvre, omdat u niet invoegt in een andere verkeersstroom. Uitparkeren is wel een bijzondere manoeuvre, omdat een weg of parkeerplaats waar auto's mogen rijden een verkeersstroom is waarin u vanuit stilstand invoegt.
Staat u na een botsing in twijfel of uw handeling meetelt, vraag dan na of u zich voegde in of tussen ander verkeer. Dat is de toets die verzekeraars gebruiken. Een uitgebreidere uitleg over het vaststellen van schuld vindt u in onze gids over de schuldvraag bij een aanrijding.
De voorrangsplicht voor de uitvoerende bestuurder
Artikel 54 RVV verplicht de bestuurder die een bijzondere manoeuvre verricht al het overige verkeer voor te laten gaan, omdat die manoeuvre het normale verkeersverloop doorbreekt. Het overige verkeer rijdt door en mag erop rekenen dat niemand plotseling voor zijn wielen opduikt. Wie invoegt, keert of achteruitrijdt, neemt daarom de zorgplicht op zich.
Volgens Putt Advocaten staat in artikel 54 RVV dat zowel links afslaan als van rijstrook wisselen om in te halen bijzondere manoeuvres zijn. De regels staan in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990. Dat reglement is de basis voor vrijwel elke beoordeling door een verzekeraar.
Voeren beide bestuurders tegelijk een bijzondere manoeuvre uit, dan geldt dezelfde bron: er bestaat geen rangorde. De bestuurder die de manoeuvre als eerste inzet, mag die voltooien, en de ander moet hem laten gaan. Wie als eerste begon, blijkt uit de omstandigheden en dus uit het bewijs.
Medeaansprakelijkheid van de andere bestuurder
Ja, de andere bestuurder kan (mede)aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld bij een snelheidsovertreding of als beiden een bijzondere manoeuvre uitvoeren. De voorrangsplicht van de manoeuvrerende bestuurder is streng, maar niet absoluut. Rijdt de ander te hard, let hij niet op of maakt hij zelf een fout, dan verschuift een deel van de schade naar zijn kant.
ARAG legt het gevolg eenvoudig uit: bent u voor de helft aansprakelijk, dan kunt u 50% van de kosten verhalen op de andere partij. In de praktijk lopen de percentages uiteen, zoals de uitspraken in Letselschade Magazine laten zien.
| Situatie in de uitspraak | Verdeling |
|---|---|
| Auto rijdt uit parkeervak en keert op de rijbaan, motor reed te hard | 60% auto, 40% motor |
| Motorfiets botst op kerende auto, motorrijder trok over 80 meter op tot 50 km/u | 25% eigen schuld motorfiets |
| Stapvoets rijdende vrachtauto botst op stapvoets rijdende invoeger | 70% vrachtwagen aansprakelijk |
| Fietser valt na uitwijken, bestelbus stond op het fietspad geparkeerd | 40% eigen schuld fietser |
Elke zaak ligt anders, dus deze percentages zijn geen vaste tarieven. Ze tonen wel dat rechters en verzekeraars de feiten wegen. Is een fietser betrokken, lees dan ook ons artikel over een aanrijding met een fietser.
Welk bewijs is doorslaggevend?
Doorslaggevend zijn getuigenverklaringen, beelden en het correct ingevulde schadeformulier, omdat verzekeraars aansprakelijkheid beoordelen op bewijsbaarheid van de toedracht. Wie zijn llezing niet kan aantonen, staat zwakker, ook als hij gelijk heeft. Verzamel daarom direct na de botsing zoveel mogelijk vaststaande feiten.
Putt Advocaten stelt dat het van de diverse omstandigheden afhangt wie als eerste de bijzondere manoeuvre heeft ingezet. Neem het voorbeeld uit dezelfde bron: u rijdt op een 80 kilometer weg naar huis en iemand voegt in of slaat af. Wie eerst begon, volgt dan uit remsporen, plaats van de schade, snelheid en getuigen.
Dit helpt u aan sterk bewijs:
- Foto's van beide auto's, de positie op de weg en de omgeving, gemaakt voordat u iets verplaatst.
- Namen en telefoonnummers van getuigen, liefst direct ter plaatse.
- Dashcambeelden of camerabeelden van winkels, parkeergarages of gemeente.
- Een schadeformulier dat beide partijen hebben ondertekend.
Bij een botsing met meer voertuigen speelt de volgorde nog sterker. Over die situatie leest u meer bij kettingbotsing.
Het schadeformulier correct invullen
Vul het vak voor de bijzondere manoeuvre aan met wat u precies deed (achteruitrijden, keren, uit een uitrit rijden), teken de beginsituatie en laat beide partijen ondertekenen. Het formulier is vaak het eerste document dat de verzekeraar ziet. Een vage omschrijving kan later tegen u werken.
Ga zo te werk:
- Beschrijf uw handeling concreet. Schrijf "achteruit uit parkeervak gereden" in plaats van "botsing op parkeerplaats".
- Teken de situatie vlak voor de botsing, met de rijrichting van beide voertuigen en de plaats van de aanrijding.
- Noteer de zichtbare schade aan beide auto's en de weersomstandigheden.
- Vink alleen aan wat klopt. Wat u niet weet, laat u openstaan of vult u neutraal in.
- Lees de tekst van de ander voordat u tekent. Bent u het niet eens, schrijf dat bij de opmerkingen.
Neem foto's van het ingevulde formulier voordat u het uit handen geeft. Zo heeft u een kopie als de lezing later verandert.
Hoe verzekeraars aansprakelijkheid bepalen bij een manoeuvre-aanrijding
Verzekeraars toetsen de toedracht aan artikel 54 RVV, wegen bewijs en omstandigheden en kennen daarbij schadepercentages toe. Zij beginnen bij de vraag wie een bijzondere manoeuvre verrichtte. Daarna kijken zij of de andere bestuurder een eigen fout maakte, zoals te hard rijden.
Volgens Jurilex is de uitparkerende automobilist bij een ongeval met passerend verkeer in het merendeel van de gevallen volledig aansprakelijk. Dat is de vuistregel, geen vaststaande uitkomst. Een ander voorbeeld uit Letselschade Magazine laat de grens zien: een motorscooter botste op een auto die uit een uitrit kwam, en de motorrijder droeg 50% eigen schuld. Het schenden van de verplichting uit artikel 54 RVV gold daarbij als ernstige verkeersovertreding, maar de snelheid en het gedrag van de motorrijder deden alsnog ertoe.
De verzekeraar legt zijn conclusie vast in een standpunt over de schuldverdeling. Bij een achteraanrijding gelden andere regels dan bij een manoeuvre, zoals ons artikel over een kop-staart aanrijding uitlegt. Weet daarom welk type aanrijding u had voordat u een standpunt accepteert.
Wie betaalt de schade aan uw auto in Nederland?
In Nederland betaalt de WAM-verzekeraar van de aansprakelijke partij het schadeherstel; bij gedeelde aansprakelijkheid vergoedt elke verzekeraar een aandeel. Is de ander volledig aansprakelijk, dan krijgt u de reparatiekosten vergoed of, bij total loss, de dagwaarde min de restwaarde. Bij gedeelde schuld draagt u zelf het deel dat bij u past.
Een uitspraak van de rechtbank in Letselschade Magazine toont dat volledige afwijzing ook voorkomt. Een eiser voegde plotseling in op een 80 km/u weg, sloeg linksaf en werd aangereden door een uitwijkende vrachtwagen. De vrachtwagen was niet aansprakelijk. Wie de manoeuvre plotseling inzet, draagt het risico, ook als een ander de botsing feitelijk veroorzaakt.
Heeft u een casco-verzekering, dan kunt u de schade ook daarover laten lopen. U betaalt dan uw eigen risico en verliest mogelijk schadevrije jaren of no-claimkorting, tenzij u de schade later op de ander verhaalt. Meer over deze keuzes vindt u in onze uitleg over schadevrije jaren en uw schadeclaim. U heeft daarbij vrije reparatiekeuze: u beslist zelf waar u uw auto laat herstellen.
De rol van het Verbond van Verzekeraars bij de schuldvraag
Het Verbond van Verzekeraars biedt via de schadesturing en toetsingskaders een kader waarmee verzekeraars onderling de schuldverdeling vaststellen, met contra-expertise als correctiemogelijkheid. Het Verbond is de brancheorganisatie van verzekeraars. Het stelt geen vonnis vast, maar zorgt voor afspraken die de afhandeling tussen maatschappijen uniform maken.
Voor u als autobezitter betekent dit dat twee verzekeraars dezelfde botsing volgens dezelfde logica beoordelen. Zij vergelijken verklaringen, schadeformulieren en foto's en komen via die kaders tot een verdeling. Daardoor ziet u in veel gevallen binnen korte tijd een standpunt.
Bent u het niet eens met de uitkomst, dan blijft er ruimte voor correctie. Een contra-expertise laat een onafhankelijke deskundige de schade en de toedracht beoordelen. Dat is vooral zinvol als de verzekeraar de omvang van de schade onderschat, of als de technische toedracht afwijkt van wat het schadeformulier suggereert. Bij twijfel over economisch total loss of technisch total loss helpt een deskundig oordeel eveneens.
Heeft u schade na een manoeuvre en wilt u weten wat herstel inhoudt, neem dan contact op met Autoschade Merkelbag in Maastricht. Wij beoordelen de schade, adviseren over schadeherstel en leggen uit welke stappen bij uw verzekeraar volgen.
