Een aanrijding met een paard of ruiter is flink schrikken: het dier is groot en zwaar, en vaak zit er ook nog een mens bovenop. Op de smalle, bochtige buitenwegen in Zuid-Limburg ziet u een ruiter soms pas als u de bocht om komt. Hieronder leest u wat u ter plekke doet, wie de schade aan uw auto betaalt en hoe u ruiters veilig passeert.
Direct na de aanrijding: eerst veiligheid, dan gegevens
Zet uw auto zo veilig mogelijk stil en zet de alarmlichten aan. Is er iemand gewond, of staat er een paard op de rijbaan waar verkeer langs moet, dan is er spoed: bel 112. Zonder spoed bereikt u de politie via 0900-8844.
Blijf uit de buurt van een gewond of geschrokken paard, zeker van de achterbenen, en laat het kalmeren over aan de ruiter of iemand die met paarden kan omgaan. Rijd niet door: wie betrokken is bij een ongeval met schade of letsel voor een ander, moet de gelegenheid geven om naam en kenteken vast te stellen (artikel 7 Wegenverkeerswet 1994).
Noteer daarna rustig:
- naam, adres en telefoonnummer van de ruiter;
- naam en adres van de eigenaar van het paard, als dat iemand anders is;
- bij een lespaard: de naam van de manege of stal;
- de aansprakelijkheidsverzekering van de eigenaar of de manege;
- namen en telefoonnummers van getuigen.
Maak foto's van de plek, de positie van auto en paard en de schade, en bewaar eventuele dashcambeelden. Schrijf ook op wat het paard deed: schrok het, sprong het opzij, trapte het? U moet later namelijk kunnen aantonen dat het paard de schade veroorzaakte. Meld de schade daarna snel bij uw eigen verzekeraar. De algemene stappen na een botsing met een dier, ook met wild, vindt u in aanrijding met een dier: wat te doen.
Wie betaalt de schade aan uw auto?
Volgens artikel 6:179 van het Burgerlijk Wetboek is de bezitter van een dier aansprakelijk voor de schade die het dier aanricht. De bezitter is degene die het dier voor zichzelf houdt; meestal is dat de eigenaar. Het is een risicoaansprakelijkheid: de eigenaar hoeft zelf niets verkeerd te hebben gedaan.
De ruiter is niet altijd de eigenaar. Rijdt iemand op het paard van een ander, dan is meestal de eigenaar het juiste adres. Wordt het paard gebruikt in een bedrijf, zoals een lespaard tijdens een les of buitenrit, dan ligt de aansprakelijkheid bij dat bedrijf (artikel 6:181 BW).
Wanneer deze regel u wel en niet helpt
Artikel 6:179 BW draait om het eigen, onberekenbare gedrag van het dier. Schrikt een paard van uw auto en springt het opzij tegen uw portier, dan is dat typisch zo'n geval. Ook als het paard schrok van iets anders, bijvoorbeeld vuurwerk, blijft de eigenaar aansprakelijk.
Liep het paard gewoon waar de ruiter het stuurde en reed u er zelf tegenaan, dan is de schade niet door het eigen gedrag van het paard ontstaan en zal een beroep op artikel 6:179 BW meestal niet slagen. Ook als de eigenaar wel aansprakelijk is, telt uw rijgedrag mee: reed u te hard voor het zicht of passeerde u te krap, dan kan een deel van de schade voor uw rekening blijven (eigen schuld, artikel 6:101 BW).
Een uitgebroken paard op de weg
Een ontsnapt tam dier blijft van de eigenaar zolang het niet verwilderd is (artikel 5:19 BW). Bovendien is het verboden paarden zonder toezicht op de weg te laten loslopen, behalve op wegen die daarvoor zijn aangewezen (artikel 51 RVV 1990). Raakt u in het donker een uitgebroken paard, dan is de bezitter in beginsel aansprakelijk voor uw schade, ook als het hek goed was afgesloten. Zo bleef in een zaak over een losgebroken koe die met auto's in botsing kwam, de bezitter aansprakelijk. Wel moet u altijd kunnen stoppen binnen de afstand die u kunt overzien en die vrij is (artikel 19 RVV 1990); wie in het donker te hard rijdt, kan een deel van de schade zelf moeten dragen. Weet u niet van wie het paard is, meld het dan bij de politie.
Een paard dat tegen uw geparkeerde auto trapt
Ook schade aan een stilstaande auto valt hieronder. Trapt een paard dat langs uw auto wordt geleid tegen het portier, of knabbelt een paard over het hek aan uw spiegel, dan is dat eigen gedrag van het dier en spreekt u de bezitter aan, of de manege als het paard daar in het bedrijf werd gebruikt.
U raakt een ruiter: dan telt ook artikel 185 WVW
Volgens artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994 moet de eigenaar of houder van een auto de schade vergoeden die bij een verkeersongeval ontstaat aan personen en zaken buiten de auto, tenzij aannemelijk is dat het ongeval aan overmacht te wijten is. Voor dieren gelden daarbij dezelfde regels als voor zaken. Overmacht wordt zelden aangenomen: u mag dan als automobilist niets te verwijten zijn. Dezelfde regel beschermt fietsers en voetgangers; meer daarover in aanrijding met een fietser.
Raakt u een ruiter of een bereden paard, dan betaalt uw WA-verzekering dus vaak hun schade, zoals letsel en dierenartskosten. Een uitzondering geldt voor loslopende dieren (lid 3): voor een uitgebroken paard zonder ruiter gelden de gewone regels.
Bij een bereden paard spelen zo twee risicoregels tegelijk: die van de eigenaar en die van u. Dat kan uitdraaien op een verdeling van de schade. Leg vooral de feiten vast; over de schuldvraag beslissen later de verzekeraars.
Wat betaalt uw eigen autoverzekering?
Met alleen WA is schade aan uw eigen auto niet gedekt. Is de eigenaar van het paard aansprakelijk, dan loopt uw schade meestal via diens verzekeraar.
Met WA+ (beperkt casco) is een botsing met dieren vaak meeverzekerd, maar let op de formulering. Sommige voorwaarden spreken van "vogels of loslopende dieren". Of een bereden paard daaronder valt, staat dan niet vast: kijk in uw polisvoorwaarden of vraag het uw verzekeraar.
Met allrisk is schade aan uw eigen auto in de regel gedekt, ook als u die deels zelf veroorzaakte. Uw verzekeraar kan de schade daarna verhalen op de eigenaar van het paard. Lukt dat volledig, dan kost de claim bijvoorbeeld bij Univé en Interpolis geen schadevrije jaren; kijk in uw eigen voorwaarden.
Welke schade richt een paard aan uw auto aan?
Een flink rijpaard weegt volgens de KNHS ongeveer 600 kilo. Bij een frontale aanrijding raakt de bumper vooral de benen en komt het lijf hoger terecht. In een crashtest van Volvo met een elandpop klapten de poten tegen de bumper, gleed het lijf over de motorkap tegen de voorruit en ging het over het dak. Onderzoek naar aanrijdingen met elanden laat zien dat dan vooral de dakrand boven de voorruit, de A-stijlen en het dak zwaar worden belast. Een paard is anders gebouwd, maar heeft ook lange benen en een zwaar lijf boven de motorkap.
Schrikt een paard naast uw auto, dan zit de schade meestal aan de zijkant. In Schimmert raakte een bereden paard in 2023 het portier van een auto. Het portier raakte flink beschadigd en het paard liep wonden aan de benen op; ruiter en bestuurder bleven ongedeerd. Een trap of beet geeft eerder deuken, krassen van een hoefijzer of tandafdrukken in de lak.
Wat het herstel inhoudt
- Bumper, motorkap en spatborden: kleine deuken zijn soms uit te deuken, maar een motorkap met scherpe knikken wordt vaak vervangen.
- Voorruit: een door de klap gebarsten voorruit wordt in de regel vervangen. Zit er een camera voor rijhulpsystemen achter, dan is daarna volgens de fabrieksvoorschriften meestal een nieuwe kalibratie nodig.
- A-stijlen, dakrand en dak: deze delen horen bij de kooi die de inzittenden beschermt en zijn bij moderne auto's vaak van zeer sterk staal dat zich nauwelijks laat richten. De reparatievoorschriften van de fabrikant bepalen of een deel gericht, gedeeltelijk of helemaal vervangen wordt. Ook de carrosserie wordt dan opgemeten; zie auto richten na een aanrijding.
Bij zware schade aan dak en stijlen loont herstel soms niet meer. Laat de auto na zo'n klap altijd nakijken: schade hoog in de carrosserie reikt vaak verder dan u ziet.
Ruiters veilig passeren
Ruiters horen op het ruiterpad. Is dat er niet, dan gebruiken ze de berm of de rijbaan (artikel 8 RVV 1990), dus op de smalle wegen in het Heuvelland deelt u de rijbaan soms met hen. Wat helpt:
- Ruim en rustig: Veilig Verkeer Nederland adviseert een paard ruim en rustig te passeren. Past dat niet, wacht dan tot het wel kan.
- Links en met overzicht: inhalen gebeurt links (artikel 11 RVV 1990), en in een bocht of holle weg moet u kunnen stoppen binnen de afstand die u kunt overzien en die vrij is (artikel 19).
- Niet toeteren: geluids- en lichtsignalen zijn alleen toegestaan om dreigend gevaar af te wenden (artikel 28). Een paard kan juist daarvan schrikken.
- Niet tussen een groep door: paarden zijn kuddedieren en proberen elkaar te volgen, waarschuwt VVN.
- In het donker: ruiters moeten tussen zonsondergang en zonsopgang en bij ernstig beperkt zicht een lantaarn voeren (artikel 36). Toch ziet u een ruiter in de schemer vaak pas laat, en in de herfst valt die vroeg.
Veelgestelde vragen
Wie is aansprakelijk bij een aanrijding met een paard?
In de regel de bezitter van het paard, meestal de eigenaar (artikel 6:179 BW). Die is aansprakelijk voor schade door het eigen gedrag van het dier, ook zonder eigen fout. Wordt het paard in een bedrijf gebruikt, zoals een lespaard van een manege, dan is dat bedrijf aansprakelijk. Maakte u zelf ook een fout, dan kan een deel van de schade voor uw rekening blijven.
Is de eigenaar aansprakelijk als het paard is uitgebroken?
In beginsel wel. Een ontsnapt paard blijft van de eigenaar, en de aansprakelijkheid voor dieren vraagt geen fout van de eigenaar, zoals een kapot hek. Reed u te hard voor het zicht, dan kan uw vergoeding wel lager uitvallen.
Ben ik aansprakelijk als ik een ruiter aanrijd?
In veel gevallen wel. Volgens artikel 185 WVW moet de eigenaar of houder van de auto de schade van een ruiter en een bereden paard vergoeden, tenzij aannemelijk is dat er sprake is van overmacht, en dat wordt zelden aangenomen. Uw WA-verzekering dekt die aansprakelijkheid. Hoe de schade wordt verdeeld, hangt af van wat er gebeurde, bijvoorbeeld of het paard plotseling opzij sprong.
Mag ik toeteren als ik een paard inhaal?
Niet om u aan te kondigen. Geluids- en lichtsignalen zijn alleen toegestaan om dreigend gevaar af te wenden (artikel 28 RVV 1990). Passeer een paard ruim en rustig, en wacht als dat niet kan.
Dekt mijn WA+ verzekering een aanrijding met een paard?
Dat hangt af van uw voorwaarden. Veel WA+ polissen dekken een botsing met dieren, maar sommige noemen alleen loslopende dieren, en een bereden paard loopt niet los. Met allrisk is de schade aan uw auto in de regel wel gedekt. Is de eigenaar van het paard aansprakelijk, dan kunt u de schade ook op de eigenaar verhalen.
Kort samengevat
- De bezitter van een paard is in de regel aansprakelijk voor schade die het paard zelf aan uw auto veroorzaakt, ook als het was uitgebroken. Bij een lespaard is dat meestal de manege.
- Leg vast wat het paard deed en noteer de gegevens van ruiter, eigenaar, stal en verzekering.
- Raakt u een ruiter of bereden paard, dan vergoedt uw WA-verzekering die schade in veel gevallen.
- Passeer ruiters ruim en rustig, zonder te toeteren.
Is uw auto geraakt door een paard? Bij ons in Maastricht kunt u langskomen voor een vrijblijvende beoordeling van de schade; neem gerust contact met ons op.
